My Choice

आजच्या प्रवासामध्ये साधारण दोन साठीच्या माणसांचं बोलणं मी ऐकलं..
एक : मुलासाठी मुलगी बघतोय..पण आजकालच्या मुलींना वेगळं राहायचं असतं.
मग काय करणार.. नकार कळवतो बरेचसे.. मुलींना तर पोळ्या बनवता येत नाहीत साध्या..
दोन : पोळ्या बनवता येत नाहीत ही मुलींची नाही आईबापाची चूक आहे.. मिळेल रे एखादी संस्कारी मुलगी....

हा डायलॉग ऐकून त्यांना तडक विचारावं वाटलेलं की तुम्हाला मुलगी आहे का? तिला पोळ्या बनवता येतात का गोल? येत असतील तर तुम्ही चांगले आईवडील आहात..तुमच्या मुलीवर चांगले संस्कार केले आहेत तुम्ही!

मुलाच्या किंवा मुलीच्या दोघांच्याही पालकांना लक्षात का येत नाही की स्वतःच्या घरातील मुलीला तितकंच लाडाकोडाने वाढवलं जातं जेवढं आधी मुलाला किंवा घराण्याच्या वंशाला वाढवलं जायचं. मुलीलाही तेवढचं शिक्षण बाय डिफॉल्ट मिळतं जेवढं मुलाला मिळतं..तीही शिक्षण-सबमिशन-नोकरीच्या निमित्ताने तेवढाच वेळ घराबाहेर असते जेवढा मुलगा असतो...मग तिला पोळ्या-स्वयंपाक-धुणं-भांडी-केर-कचरा हे सगळं यायला पाहिजे अशा अपेक्षा कशाला? कारण ती मुलगी म्हणून जन्माला आली आहे आणि तिच्या आधीच्या पिढ्यांनी ते केलं आहे म्हणून तिने ते करायलाच हवं अशा अपेक्षा कशासाठी? मग घरातल्या लग्नाळू मुलाला लग्नाआधी जबाबदारी घेणं-निभावणं, घरातली बाकीची कामं करणं शिकवलं गेलेलं असतं का? लग्न झालेल्या आणि न झालेल्या दोन्ही कॅटेगरीतील मुलांनी व पालकांनी हा प्रश्‍न एकदा स्वतःला विचारून बघा..

दीपिका पदुकोन आणि ‘व्हॉग’ने तयार केलेल्या व्हिडिओ सारखं ‘माय चॉइस’ मुलींना म्हणायची वेळ यायला अजून भरपूर वेळ आहे...कारण दीपिका आणि त्या व्हिडिओमधील बायकांना ते म्हणण्यासाठी आधी स्वतःभोवती वलय तयार करावं लागलं आहे..मग त्या आता कुठे माय चॉइस म्हणू शकतात.. स्वत:च्या चॉइस स्वीकारू शकत आहेत..सर्वसामन्य मुलींना आजून पोळ्या बनवता येतात की नाही बनवायच्या या चॉइससाठीच झगडावं लागतय!  विचार करून बघा एकदा स्वतःशीच...दुसर्‍याचा विचार करणं त्याही पलीकडचं आहे अजून...

Diary Of a Single Girl 

संडे टाइम्सच्या लाइफ सप्लिमेंटमध्ये येणारा "डायरी ऑफ सिंगल गर्ल' हा माझा प्रचंड लाडका कॉलम. बाकी पेपर मी एवढा मन लावून न का वाचेना! पण या कॉलमची मी दर रविवारी आतुरतेने वाट पाहत असते. (आणि माझ्या मित्र-मैत्रिणींनाही जबरदस्तीने वाचायला लावते :) ) या कॉलमच्या लेखिकेबद्दल जाणून घ्यायचीही मला फार उत्सूकता आहे. आणि का असू नये बरं! तिची  मते मला खूप आवडतात. कधी कधी तर माझ्यातलीच "मी' त्यात मला दिसते. माझ्या पिढीची (हल्ली मी सारखे बोलते हे दोन शब्द) असणारी मतं ती कुणाचाही मुलाहिजा न राखता एवढ्या रोखठोकपणे मांडते हेच मला जास्त आवडतं आणि कदाचित मला त्याचचं जास्त आकर्षण वाटतं.
तिच्याबद्‌दल "मी' लिखाण करण्याचं आणि त्यावर ब्लॉग वगैरे लिहिण्याचे काय कारण! काही दिवसांपूर्वी माझ्या एका मित्रामध्ये आणि माझ्यामध्ये तिच्या phylosophy वरून चांगलाच "सुसंवाद' झाला. ""लेखिका उच्चवर्गाचे प्रतिक आहे. or higher middle class ची जरी असली तरी ती जगत असलेली lifestyle 'पैसा' या घटकावर आधारलेली आहे. तिला हवं तसं जगण्यासाठीचं जे मूल्यांकन आहे ते फक्‍त money या घटकावरच आधारलेलं आहे.'' असा thought झ्या मित्राने मांडला. तो जे बोलला त्यावर मला विचार करण्याची इच्छा झाली.
वाटतं "पैसा' मिळवणं आणि तो उडवणं हा या दशकभरातला ट्रेंड किंवा लाइफस्टाइलच आहे. मग तो हायर क्‍लास, मिडल क्‍लास किंवा लोअर क्‍लास! त्याला कुठल्याही वर्गाचा टॅग लागू होत नाही. त्यात फक्‍त खर्च करण्याच्या पद्धतींमध्ये बदल होत असतो. हायर क्‍लासमध्ये ब्रॅंडेड कपडे किंवा कार, फाइव्ह स्टार हॉटेलिंग अशी क्रेझ तर लोअर क्‍लासमध्ये फॅशन स्ट्रीटवरचे का असेना पण बदलत्या फॅशनचे कपडे किंवा चौपाटी प्रकारावरील (unhygenic) अन्न! पैसे खर्च करण्यासाठीच तर असतात!
मला पैसा या factor पेक्षा तिचा relationship कडे पाहण्याचा दृष्टिकोन भावतो. ती जगते त्याचे पॅरामीटर आपल्या जगण्याला लावण्याचं काहीच कारण नाही. ती जगत असलेली लाइफस्टाइल आपल्याला जगणं कदाचित शक्‍यही नाही. पण प्रेमात पडणं, प्रेमात सेक्‍सच्या अपेक्षा असणं, नैतिक-अनैतिकतेचे टॅग या विषयावर तिने मांडलेल्या मतांना मला दाद द्यावीशी वाटते. आणि सर्वांत महत्वाची गोष्ट "मुलगी' असूनही ती ते उघडपणे मांडू शकते. माझी मतं अशी आहेत, पण चारचौघांसमोर मला ती मांडता येत नाहीत किंवा मला ती मांडता येणार नाहीत, अशा भ्रामक जगात वावरणाऱ्या तरुणांपेक्षा मला ती फार स्पष्ट, पारदर्शी आणि स्वच्छ तरी वाटते. प्रत्येक गोष्ट चुकीचं किंवा बरोबर या दोन शब्दांत न अडकवता परिस्थिती काय सांगते आहे, हा तिचा विचार तिच्या व्यक्तिगत आणि सामाजिक स्वातंत्र्य स्पष्ट करतो. पैसा आणि indipendancy हे तिच्या स्वभावामागील महत्वाचे factor असले, तरी प्रत्येकाकडे एवढ्या ताकदीने व्यक्त होण्याचे धाडस नसते. मुळात situation acceptancy हेच तिच्या लेखनाची आणि विचारप्रणालीची वैशिष्ट्ये मला वाटतात. काही वर्षांपूर्वी जगात समाजवादी, कम्युनिस्ट आणि भांडवलशाही अशा विचारधारा होत्या. आणि माणसांच्या पिढ्याच्या पिढ्या त्या विचारधारा follow करत होत्या. आज आम्हाला म्हणून अशी विचारधारा कुठे उरली आहे ? आमची पिढी एकलकोंडी (individualistic) होत चालली आहे, हे विचारधारा नसण्यामागील एक कारण! माणसं नकोत पण त्यांच्याशिवाय जगताही येत नाही! वैयक्तिक स्वातंत्र्य की समाज या confusion बाहेर पडता येऊ शकतं ही विचारधारा diary of single girl देते.

माझ्या मित्राला मला सांगावेसे वाटते, पैसा तर मिळवावाच लागणार आहे. त्याशिवाय गत्यंतर नाही. पण तो मिळवताना तयार होणाऱ्या वैयक्तिक आणि सामाजिक विचारधारांचं काय? आमच्या काळाशी सुसंगत कोणी ते निर्माण करू शकेल? आणि त्याप्रमाणे वागता येइल? या प्रश्‍नांची उत्तरं मी माझ्या "diary of a single girl'  मध्ये शोधतेय ! सापडली तर ठीक.......

(ता. क. : उफ्फ! सात महिन्यांनंतर ब्लॉग लिहिलाय! तोही एवढा सीरिअस! दुसऱ्यांदा वाचून काढल्यावर मलाच धडकी बसतेय! वाचणाऱ्यांची काही खैर नाही :p)

वाढदिवस चेन्नईतला...

दोन दिवसांपूर्वी माझा वाढदिवस होता. सगळ्यांच्या शुभेच्छा (रोमिंगमध्ये असतानाही) माझ्या स्वीकारताना मनाला आनंद होता होता. एरव्ही मी पुण्यात असतानाही जेवढ्या लोकांनी मला wish केला नसेल इतके फोन काल मला आले. याच निमित्ताने मी सगळ्यांच्या लक्षात असते, याची जाणीवही झाली आणि त्याने मन सुखावलं.

मी जेव्हा चेन्नईला जाणार असं declear केलं तेव्हा माझ्या जवळच्या सगळ्या माणसांनी मला वेड्यात काढला. दिवाळी आहे, त्यात तुझा वाढदिवस आहे, कशाला जायचा आहे तिकडे अशा एक ना अनेक प्रश्नांना उत्तर देत मी इथे पोहोचले. तरीही यंदा पहिल्यांदाच डोक्यात वाढदिवसाचे कुठलेही plan नव्हते. 

माझा, माझ्या आत्याचा आणि माझ्या आत्येभावाचा वाढदिवस २६-२७ असा येत असल्यामुळे लहानपणापासून वाढदिवसाची craze असायची. वाढदिवसाचे कित्येक केक आम्ही तिघांनी share केले आहेत. मधल्या काही वर्षाचा gap वगळून यंदा पुन्हा आत्याबरोबर वाढदिवस साजरा करताना धमाल आली. त्यात सगळ्यात जास्त मजा सौरभची (आत्येभावाची) होती. संध्याकाळी आत्याने ऑफिसमधून सौरभला फोन करून  "घर आवरून ठेव; मी केक आणतेय, तिला कळू देवू  नकोस'' अशा शब्दांत सूचना दिल्या होत्या. त्या त्याने अगदी तंतोतंत पाळल्या.

सकाळीच आत्याने हॉटेल "संगीता'मध्ये जायचं announce केले. तेव्हापासून याच्या डोक्यात starter कुठला? main course कुठला याचे किडे वळवळत होते. केक कापून झाल्यावर आम्ही संगीताकडे आगेकूच केली. जाता जाता माझ्यासाठी कुर्ता खरेदी करण्यासाठी म्हणून गेलो, तर तिथे याची कॉमेंट्री सुरू...! त्या शॉपकीपरला हा म्हणाला, सांगितला होतं ना तुमच्यासाठी एक  RC (regular customer) येणार आहे. हे ऐकून मी बेशुद्ध पडायचेच बाकी होते.  

शेवटी एकदाचे संगीतात पोहोचल्यावर tomato soup, paneer tikka masala खाऊन झाल्यावर आमची भातावरून हमरीतुमरी झाली.. fried rice मागवण्याचा निर्णय झाल्यानंतर maneger  ने येऊन तमिळ भाषेत काहीतरी विचारले. (जे आम्हाला शून्य कळले.) fried rice च्या नावाखाली गाजर आणि ढोबळी मिरची घातलेला पांढरा भात समोर आला..  आयुष्यात पहिल्यांदाच "असा'  fried rice खाण्याचा योग वाढदिवसाच्या दिवशी जुळून आला.  अशा सुखद धक्क्यांनी भरलेला माझा यंदाचा वाढदिवस कायमचा लक्षात राहील.

दक्षिणायन...

यंदाची दिवाळी माझ्यासाठी आणखी आनंद घेऊन आली आहे. हो...भरपूर शुभेच्छा, मिठाई आणि भेटवस्तूंबरोबरच आणखी एक गोष्ट खास आहे...मी दहा दिवसांच्या सुटीवर इथे चेन्नईत आलेय. मस्त धमाल करतेय...

`सकाळ`मध्ये नोकरीला सुरुवात करून सहा महिने होऊन गेले. बरेच दिवस मोठी सुटी घेतली नव्हती. पुणे आणि तळेगावच्या वा-या करताना दमून गेले होते. I really needed a break!! मला हवा तसा ब्रेक मिळाला, तोही ऐन दिवाळीत. बरेच दिवस चेन्नईच्या आत्याकडेही आले नव्हते. ती माझ्या नावानं ठणाणा करत होती. तिला भेटणंही साध्य झालं, फिरणंही आणि मोठी सुटीही. या वेळी सगळं एकदमच साधायचं ठरवलं.

पुणे ते चेन्नई हा विमानप्रवास अविस्मरणीय झाला. चेन्नईच्या आसमंतात रात्री साडेबाराच्या दरम्यान आम्ही पोहोचलो, तेव्हा तुफान पाऊस सुरू होता. ढगांतून विमान जाताना खूप मजा आली. चेन्नईच्या समुद्रावरून घिरट्या घालताना वीज आणि पावसाचा लपंडाव पाहून डोळ्यांचे पारणे फिटले.

काल माझा वाढदिवसही छान मजेत साजरा झाला. केक, दिवसभर शुभेच्छा आणि संध्याकाळी डिनर, असा शाही बेत होता. डिनरमधले पदार्थ मात्र जसे अपेक्षित होते, त्याच्या अगदी विरुद्ध मिळाले. भाषेचा problem...काय करणार? आता चेन्नईतल्या उरलेल्या मुक्कामात अशीच आणखी मजा मस्ती करण्याची इच्छा आहे. बघूया...काय काय शक्य होतंय ते....

वेळोवेळी ब्लाॅगवरून तुम्हाला कळवत राहीन....वाचा आणि प्रतिक्रिया अवश्य द्या. सध्या थांबते. पहिल्या ब्लाॅगपोस्टसाठी एवढं पुरे ना?